Esther Scholten en Matthijs van Dam (Trouw) hebben samen met Joost Pijpker en Steven Verseput (NRC) De Loep 2025 gewonnen voor hun gezamenlijke onderzoek naar de cultuur binnen de jeugdopleidingen van profclubs, onder de titel De Voetbalfabriek. De Loep is een belangrijke prijs voor onderzoeksjournalistiek en wordt zelden uitgereikt aan sportverslaggevers. Zij ontvingen de prijs in de categorie signalerende journalistiek op 19 juni tijdens het Feest van de Onderzoeksjournalistiek in Amsterdam.
In de serie beschrijven de vier journalisten waarop gewerkt wordt in de jeugdopleidingen en waarin de talentvolle voetballers worden opgeleid door de clubs. Volgens het onderzoek gaan de jeugdvoetballers gebukt gaan onder prestatiedruk en faalangst. De concurrentie, ook onderling binnen elftallen, drukt zwaar op ze. Veruit de meeste kinderen halen de top niet en worden op enig moment uit de selectie-elftallen gezet. De nazorg blijkt in veel gevallen niet in orde.
Kinderen zijn blijkens de serie, zonder dat hun ouders het wisten, meegenomen naar een trainingskamp met militair karakter, waar ze onder andere zelf kippen moesten slachten. De jury noemt het uitzonderlijk dat twee concurrerende kranten samenwerken voor een journalistiek onderzoek. De Loep wordt ieder jaar uitgereikt door de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ). Er werden 167 diepgravende verhalen ingezonden in de diverse categorieën.
Trouw betitelde de serie als een schets van ‘de harde wereld van het jeugdvoetbal: een paar toppers en veel beschadigde zielen’. De jeugdopleiding van de Nederlandse profclubs heeft soms verstrekkende gevolgen voor het mentale welzijn. ‘Er waren momenten dat ik niet meer at van de stress.’ En NRC schreef onder meer: “De manier waarop voetbaljeugd nu wordt opgeleid is helemaal niet zinvol. Om toptalenten niet mis te lopen, scout Ajax zesjarige jongens – onder meer in Rotterdam. Meer clubs doen dit, terwijl uit onderzoek blijkt dat het geen nut heeft. ‘Hoe eerder je begint, hoe kleiner je kans op succes als prof’.”
In het juryrapport valt onder meer te lezen: “Bij sommige neutrale, niet-politiek gekleurde onderwerpen die nu écht eens breed en diepgaand zouden moeten worden uitgezocht, kan dat werk misschien beter door twéé dan door één redactie worden gedaan. Soms zijn gebundelde krachten beter dan concurrentie, constateert de jury na lezing van het onderzoek van Joost Pijpker en Steven Verseput van NRC en Matthijs van Dam en Esther Scholten van Trouw naar de jeugdopleiding van Nederlandse voetbalclubs. De journalisten kwamen elkaar tegen omdat ze beiden op hetzelfde idee kwamen na lezing van het ontluisterende boek Voetbaldroom van oud-jeugdspeler Finn Berk, blijkt uit hun toelichting.
De jury was aanvankelijk verward door de publicatie van letterlijk dezelfde teksten in twee concurrerende kwaliteitskranten – wat waarschijnlijk een unicum is - maar raakte geïmponeerd. Wat een geweldige en schokkende verhalen zijn opgediept; hoe zorgvuldig zijn zelfs de kleinste details gecheckt, en hoe toegankelijk is deze productie geschreven. Hierin, en in de unieke bundeling van krachten, ziet de jury een voorbeeld dat in opzet, aanpak en uitwerking daadwerkelijk tot voorbeeld kan strekken voor collega’s.” Zie verder: https://www.trouw.nl/sport/de-harde-wereld-van-het-jeugdvoetbal-een-paar-toppers-en-veel-beschadigde-zielen~bd2c8ee8/ https://www.nrc.nl/serie/de-voetbalfabriek/
